<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X56n0938"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 938 始终心要注</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 938 始终心要注</title> <author>宋 从義注</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">56</idno>.<idno type="no">938</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">始终心要注</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by Mr. Ren Yu-Teng</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识，任育腾大德提供基本句读</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>基本句读</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-05-25T15:07:13"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X56.0938.0598a" n="0598a"/> <lb ed="X" n="0598a01"/> <lb ed="X" n="0598a02"/> <lb ed="X" n="0598a03"/> <lb ed="X" n="0598a04"/> <lb ed="X" n="0598a05"/><cb:docNumber>No. 938</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0598a06"/><lb ed="R100" n="0663a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>始终心要注</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0598a07"/> <lb ed="X" n="0598a08"/><lb ed="R100" n="0663a02"/><byline cb:type="other">荆溪大师 湛然 述</byline> <lb ed="X" n="0598a09"/><lb ed="R100" n="0663a03"/><byline cb:type="author">永嘉沙门 从義 注</byline> <lb ed="X" n="0598a10"/><lb ed="R100" n="0663a04"/><cb:div><p xml:id="pX56p0598a1001">在因名始。至果为终。因果虽殊。谛德无别。圆顿上 <lb ed="X" n="0598a11"/><lb ed="R100" n="0663a05"/>乘。旨归于此。所以荆溪立于心要。</p> <lb ed="X" n="0598a12"/><lb ed="R100" n="0663a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598a1201">夫三谛者。天然之性德也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598a13"/><lb ed="R100" n="0663a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598a1301">上句标指。下句发歎。天然者如天之然。亦名自然。 <lb ed="X" n="0598a14"/><lb ed="R100" n="0663a08"/>问。此与外道所计何别。答。外道所执<anchor xml:id="nkr_note_add_0598a1401" n="0598a1401"/><anchor xml:id="beg0598a1401" n="0598a1401"/>已<anchor xml:id="end0598a1401"/>为三藏所 <lb ed="X" n="0598a15"/><lb ed="R100" n="0663a09"/>破。那忽谓同圆顿谛理。复次。应知若从破计。须荡 <lb ed="X" n="0598a16"/><lb ed="R100" n="0663a10"/>自然。破计虽尔。理必自然。是则自行。乃遣执<anchor xml:id="nkr_note_orig_0598001" n="0598001"/>惰。随 <lb ed="X" n="0598a17"/><lb ed="R100" n="0663a11"/>缘无妨作斯说也。至于下文。含生本具。秘藏不显。 <lb ed="X" n="0598a18"/><lb ed="R100" n="0663a12"/>由三惑覆。亦应准今料简。显示擧一例。诸无劳委 <lb ed="X" n="0598a19"/><lb ed="R100" n="0663a13"/>述。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598a20"/><lb ed="R100" n="0663a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598a2001">中谛者统一切法。真谛者泯一切法。俗谛者立一切 <lb ed="X" n="0598a21"/><lb ed="R100" n="0663a15"/>法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598a22"/><lb ed="R100" n="0663a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598a2201">别示解释三谛相也。中者。不偏二边也。谛者。审而 <lb ed="X" n="0598a23"/><lb ed="R100" n="0663a17"/>无虚也。统者。总也。一切法者。二边之法也。真者。无 <lb ed="X" n="0598a24"/><lb ed="R100" n="0663a18"/>伪妄也。泯。亡泯也。一切法者。三千之法也。俗者。世 <pb ed="X" xml:id="X56.0938.0598b" n="0598b"/> <lb ed="X" n="0598b01"/><lb ed="R100" n="0663b01"/>俗也。立者。建立也。一切法者。百界之法也。当知此 <lb ed="X" n="0598b02"/><lb ed="R100" n="0663b02"/>约。三谛别明。若从通说。应云一中一切中。无真无 <lb ed="X" n="0598b03"/><lb ed="R100" n="0663b03"/>俗而不中。则三谛皆统理而绝待也。一真一切真。 <lb ed="X" n="0598b04"/><lb ed="R100" n="0663b04"/>无中无俗而不真。则三谛俱亡泯而无相也。一俗 <lb ed="X" n="0598b05"/><lb ed="R100" n="0663b05"/>一切俗。无中无真而不俗。则三谛幷建立而宛然 <lb ed="X" n="0598b06"/><lb ed="R100" n="0663b06"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598b07"/><lb ed="R100" n="0663b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598b0701">擧一即三。非前後也。含生本具。非造作之所得也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598b08"/><lb ed="R100" n="0663b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598b0801">上两句。示三谛融即显。非纵横之殊异也。下二句。 <lb ed="X" n="0598b09"/><lb ed="R100" n="0663b09"/>明三谛本具。彰无作之妙法也。擧一即三者。擧其 <lb ed="X" n="0598b10"/><lb ed="R100" n="0663b10"/>中谛。非真非俗当体泯法。复名真谛。常自建立。又 <lb ed="X" n="0598b11"/><lb ed="R100" n="0663b11"/>为俗谛。中谛之一即三。既然真俗之二即三亦尔。 <lb ed="X" n="0598b12"/><lb ed="R100" n="0663b12"/>准诸祖诰。亦应更云即三而一有可相離。即一而 <lb ed="X" n="0598b13"/><lb ed="R100" n="0663b13"/>三不可相混。非三非一。三一宛然。会之弥分。派之 <lb ed="X" n="0598b14"/><lb ed="R100" n="0663b14"/>常合。横之复高。竖之又廣。明镜等譬。真好研详。勿 <lb ed="X" n="0598b15"/><lb ed="R100" n="0663b15"/>见三一。相即之故。便乃不许俗谛世法。真谛亡泯。 <lb ed="X" n="0598b16"/><lb ed="R100" n="0663b16"/>中谛绝俗。言洋洋岂可诬哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598b17"/><lb ed="R100" n="0663b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598b1701">悲夫秘藏不显。盖三惑之所覆也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598b18"/><lb ed="R100" n="0663b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598b1801">三谛微妙。众生不了。称之为秘。法界包用不可尽 <lb ed="X" n="0598b19"/><lb ed="R100" n="0664a01"/>目之。为藏性。虽微妙。浊成本有。譬如镜天。喩若尘 <lb ed="X" n="0598b20"/><lb ed="R100" n="0664a02"/>雲。今此总明。次文别<anchor xml:id="nkr_note_orig_0598002" n="0598002"/>尔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598b21"/><lb ed="R100" n="0664a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598b2101">故无明。翳乎法性。尘沙障乎化导。见思阻乎空寂。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598b22"/><lb ed="R100" n="0664a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598b2201">无明者。不了法界。无所明也。尘沙者。譬无知之数 <lb ed="X" n="0598b23"/><lb ed="R100" n="0664a05"/>多也。见思者。从解等立名也。应知三惑皆是性具。 <lb ed="X" n="0598b24"/><lb ed="R100" n="0664a06"/>同体为障。难可了知。文云翳障阻者。异其文耳。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X56.0938.0598c" n="0598c"/> <lb ed="X" n="0598c01"/><lb ed="R100" n="0664a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598c0101">然兹三惑乃体上之虚妄也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598c02"/><lb ed="R100" n="0664a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598c0201">结指惑障都非真实空花之譬。其在兹乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598c03"/><lb ed="R100" n="0664a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598c0301">于是大觉慈尊喟然歎曰。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598c04"/><lb ed="R100" n="0664a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598c0401">大觉即妙觉。喟然歎声也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598c05"/><lb ed="R100" n="0664a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598c0501">真如界内绝生<persName>佛</persName>之假名。平等慧中无自他之形相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598c06"/><lb ed="R100" n="0664a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598c0601">通指三谛以为真如及平等慧。绝名離相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598c07"/><lb ed="R100" n="0664a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598c0701">但以众生妄想。不自证得。莫之能返也。由是立乎三 <lb ed="X" n="0598c08"/><lb ed="R100" n="0664a14"/>观。破乎三惑。证乎三智。成乎三德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598c09"/><lb ed="R100" n="0664a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598c0901">众生在迷。未能复性。是故须明惑观等说。全性起 <lb ed="X" n="0598c10"/><lb ed="R100" n="0664a16"/>修。性无所移。全修在性。修常宛尔。一家所立三谛。 <lb ed="X" n="0598c11"/><lb ed="R100" n="0664a17"/>文在璎珞･仁王两经。三观文出璎珞经下卷。三惑 <lb ed="X" n="0598c12"/><lb ed="R100" n="0664a18"/>准大品大论而开。三智具如大品三智品中。三德 <lb ed="X" n="0598c13"/><lb ed="R100" n="0664b01"/>备在大涅槃经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598c14"/><lb ed="R100" n="0664b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598c1401">空观者。破见思惑。证一切智。成般若德。假观者。破尘 <lb ed="X" n="0598c15"/><lb ed="R100" n="0664b03"/>沙惑。证道种智。成解脱德。中观者。破无明惑。证一切 <lb ed="X" n="0598c16"/><lb ed="R100" n="0664b04"/>种智。成法身德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598c17"/><lb ed="R100" n="0664b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598c1701">一念无相谓之空。无法不备谓之假。不一不异谓 <lb ed="X" n="0598c18"/><lb ed="R100" n="0664b06"/>之中。知一切法空寂一相名一切智。知十法界诸 <lb ed="X" n="0598c19"/><lb ed="R100" n="0664b07"/>种差异为道种智。知于二边无非中道名一切种 <lb ed="X" n="0598c20"/><lb ed="R100" n="0664b08"/>智。照明为般若。解缚名解脱。淸净名法身。皆具常 <lb ed="X" n="0598c21"/><lb ed="R100" n="0664b09"/>乐我净。谓之德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598c22"/><lb ed="R100" n="0664b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598c2201">然兹三惑･三观･三智･三德。非各别也。非异时也。天然 <lb ed="X" n="0598c23"/><lb ed="R100" n="0664b11"/>之理。具诸法故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0598c24"/><lb ed="R100" n="0664b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598c2401">上文别示。恐谓纵横。故兹。融即显。非别异。是故当 <pb ed="X" xml:id="X56.0938.0599a" n="0599a"/> <lb ed="X" n="0599a01"/><lb ed="R100" n="0664b13"/>知。三惑一念中破。三观一心中修。三智一念而证。 <lb ed="X" n="0599a02"/><lb ed="R100" n="0664b14"/>三德一心而成。惑观一如。智德无别。苟非性具。寧 <lb ed="X" n="0599a03"/><lb ed="R100" n="0664b15"/>免异殊。山门教观。永异诸家。超过众说。良在兹焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0599a04"/><lb ed="R100" n="0664b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0599a0401">然此三谛。性之自尔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0599a05"/><lb ed="R100" n="0664b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0599a0501">重歎三谛非作所成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0599a06"/><lb ed="R100" n="0664b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0599a0601">迷兹三谛。转成三惑。惑破藉乎三观。观成证乎三智。 <lb ed="X" n="0599a07"/><lb ed="R100" n="0665a01"/>智成成乎三德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0599a08"/><lb ed="R100" n="0665a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0599a0801">自迷之悟辗转相由。文中五三。只是一三。无前无 <lb ed="X" n="0599a09"/><lb ed="R100" n="0665a03"/>後。因果理同。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0599a10"/><lb ed="R100" n="0665a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0599a1001">从因至果。非渐修也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0599a11"/><lb ed="R100" n="0665a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0599a1101">性德之行。异乎历别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0599a12"/><lb ed="R100" n="0665a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0599a1201">说之次第。理非次第。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0599a13"/><lb ed="R100" n="0665a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0599a1301">言不顿显。故有前後。若论其理。实在刹那。其理者。 <lb ed="X" n="0599a14"/><lb ed="R100" n="0665a08"/>何三千三谛。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0599a15"/><lb ed="R100" n="0665a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0599a1501">大纲如此。网目可寻矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0599a16"/><lb ed="R100" n="0665a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0599a1601">谛德宏深。故曰大纲。诸法廣多。号为网目。花严名 <lb ed="X" n="0599a17"/><lb ed="R100" n="0665a11"/>法界。方等为实相。般若称<persName>佛</persName>母。法花号髻珠。涅槃 <lb ed="X" n="0599a18"/><lb ed="R100" n="0665a12"/>名<persName>佛</persName>师。三谛是一法。<persName>佛</persName>说种种名。龙猛悟之而造 <lb ed="X" n="0599a19"/><lb ed="R100" n="0665a13"/>论。智者得之以开拓。荆溪传之为心要。是则十方 <lb ed="X" n="0599a20"/><lb ed="R100" n="0665a14"/>大觉诸祖所传莫不归乎谛德秘藏。像末惰浇。信 <lb ed="X" n="0599a21"/><lb ed="R100" n="0665a15"/>心寡薄。如斯法门不能宗重。而更别求心要之術。 <lb ed="X" n="0599a22"/><lb ed="R100" n="0665a16"/>良由近代习大乘者杂滥故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0599a23"/><lb ed="R100" n="0665a17"/> <lb ed="X" n="0599a24"/><lb ed="R100" n="0665a18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>始终心要注<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0598a1401" to="#end0598a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0598001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0598001">惰疑情</note> <note n="0598002" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0598002">尔疑示</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0598a1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0598a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>